Een huis vol franje textirama Overslaan naar de hoofd content

textirama

Een huis vol franje

Waarom passementerie terugkeert – niet als accent, maar als signatuur

Ooit was een meubel, een tapijt of een gordijn niet compleet zonder passementerie. Je kent ze wel: de franjes onderaan een zetel of rond een kussen. Vandaag is dat in Europa eerder uitzondering dan regel. En toch kantelt de trend. Spraakmakende designers zoals JPDEMEYER&CO en Ann Demeulemeester zweren opnieuw bij passementerie. Voor hen is het niet langer een ornament, maar een signatuur. We gingen op zoek naar makers en gebruikers in België en ontdekten een complexe, maar wondermooie wereld.

Het viel ons de laatste tijd steeds vaker op: passementerie duikt opnieuw op. Anders dan vroeger. En toch ook weer niet, want de manier waarop al die franje tot stand komt, is nauwelijks veranderd. Ook de oude namen – marabout, galon, embrasse – lijken uit een andere tijd te stammen. Een anachronisme, als het ware, maar wel een dat zo fascinerend is dat je het gewoon moet ontdekken.

Een oud ambacht

“Franjes geven speelsheid aan kussens en ze maken ze minder statisch. Ik hou van het idee dat kussens objecten op zich zijn en geen decoratie in een zetel. Het geeft ze identiteit maar het maakt de zetel ook zachter. Zoals de Engelsen plantenborders aanleggen, rondom en tegen hun huis, onder het motto  “softening the house by planting”, zo doe ik dat met franjes rond de kussens.


Jean-Philippe Demeyer, JPDEMEYER&CO

Jean-Philippe Demeyer: “Ik kijk altijd naar het verleden om iets te maken wat past in de toekomst. Zo was ik in de begin jaren 2000 op antiekspeurtocht in Nice – iets wat ik maandelijks deed vroeger – en bij de antiekhandelaar bij wie ik het meeste kocht, lag er een stapel oude stoffen en oude passementen.

Ik heb die gekocht en bracht ze naar mijn naaister die er kussens van maakte. Ik had de smaak te pakken.

Via een vriend die in Zeeuws-Vlaanderen woont kwam ik bij passementen Van de Kerkhof in Nederland terecht. Daar kocht ik vooral effilé franje. Ik maakte er kussens mee met mijn naaister en liet haar zelf de effilés korter afsnijden om specialere kussens te krijgen. 

Maar ik heb een drang om vooral Belgische producten te gebruiken en toen ben ik beginnen zoeken naar een Belgische passementen wever. Zo kwam ik bij Neckebroeck terecht. Sindsdien werken we nog exclusief met hen en bestellen we maandelijks  speciaal voor ons gemaakte collecties.” 

Eén van de laatste passementerie weverijen

Op advies van JPDEMEYER&Co trokken we naar één van de laatste makers van passementerie in België: Neckebroeck, gevestigd in Erpe-Mere.

“Au Gland d’Or” prijkt er op het koperen naamplaatje in de inkom van Neckebroeck. Volgens heemkundige bronnen werd de eerste fabriek voor passementerie opgericht rond 1870 door Angelus Van Laethem en Arthur Coeckelberg. De eikel – gland in het Frans – stond in de heraldiek en schilderkunst symbool voor overvloed, natuur en de belofte van groei. Vijf generaties later zetten Jan Neckebroeck en Kristien D’Haese het familiebedrijf met dezelfde passie als hun voorouders voort. Alleen zijn de tijden veranderd.

Van linnen luxe tot frivool outdoor

We konden het niet laten: ons oog viel meteen op een prachtige marabout in linnen. De draden staan trots rechtop en stralen een ingetogen luxe uit.

“Linnen is inderdaad een edele grondstof voor onze producten,” vertelt Jan Neckebroeck. “Maar het is niet geschikt voor alle toepassingen. Daarom werken we met verschillende materialen zoals viscose en ook synthetische garens. De laatste jaren zien we ook een toenemende vraag vanuit de outdoormarkt, vooral dan voor outdoor kussens. Hiervoor gebruiken we outdoor-acryl, een kleur- en UV-bestendig garen.”

Embrassen en kwasten

Embrassen, kwasten, marabouts en galons zijn woorden die vroeger voor iedere decorateur vanzelfsprekend waren. Vandaag vragen ze vaak wat meer uitleg. Een beetje opzoekwerk leert ons dat embrassen van ‘embrasser’ (omarmen) komt: letterlijk het omarmen van een gordijn. Marabout zou verwijzen naar een Afrikaanse vogel wiens pluimen als ornament werden gebruikt. En een galon verwijst naar een decoratieve band of lint waar vroeger kleding mee werd afgeboord. Hoe al dit moois in de vergetelheid kon raken? We vragen het ons af. Mode en prijsdruk spelen ongetwijfeld een rol.

Deltracon blaast oude passementerie nieuw leven in – Flanders’ Trimmings

In 2009 nam de West-Vlaamse linnenweverij Deltracon een passementerie-fabriek uit Ninove over. Ze kreeg de naam Fanders’ Trimmings en volgt vandaag de filosofie van het moederhuis – unieke creaties die bestemd zijn voor hoogwaardige interieurs.

“Het voordeel dat we hebben is dat we dezelfde garens kunnen gebruiken als in de weverij”, aldus Kathleen Delchambre, die de creatieve richting aanstuurt. “Om passementerie te produceren heb je slechts beperkte hoeveelheden garens nodig, maar aangezien we deze grondstoffen toch gebruiken in de weverij, zijn er oneindig veel mogelijkheden. Zo kunnen onze klanten bijpassende passementerie laten maken. Net als Deltracon, staan we voor innovatie, creativiteit en maatwerk. We denken graag out of the box en gaan ver in het realiseren van de ideeën en wensen van onze klanten. We zijn bewust geen massaproducent: we produceren kleine hoeveelheden, op aanvraag en volledig op maat.”

Deltracon werkt graag met natuurlijke en bijzondere materialen, zoals linnen, wol, papier,… Ze experimenteren met speciale verf- en afwerkingstechnieken om hun passementerie een uniek karakter te geven.

Museale waarde

Liefhebbers van passementerie kennen ongetwijfeld nog het oude atelier De Backer uit de Marollen. Het atelier werd in 1896 opgericht en sloot begin deze eeuw de deuren. Hun collectie en archieven werden aan het Industriemuseum in Gent geschonken, waar je de collectie nog kan bewonderen.

Onze zoektocht bracht ons nog verder – tot in Parijs bij Passementerie Verrier, opgericht in 1918. Zij werken nog volgens de oude Franse stijl. Onderstaande video geeft een mooi beeld van het kunstambacht dat ze in ere houden.

Op zoek naar inspiratie?

In klassieke interieurs en restauratieprojecten blijft passementerie een vaste waarde: een teken van luxe en uitzonderlijke aandacht voor detail. In de designwereld krijgt ze een heel andere rol. Daar duikt ze niet langer op als accent, maar een signatuur.

Bij Serax ontdekten we kussens en een zitmeubel van Ann Demeulemeester: wit, afgewerkt met lange zwarte franjes. Extreem lang, extreem aanwezig.

In de collectie van JPDEMEYER&CO maakt passementerie integraal deel uit van het ontwerp. Textiel lijkt er haast ten dienste te staan van de passementerie – niet omgekeerd. Wie zich wil onderdompelen in deze onuitputtelijke bron van optimisme en verbeelding, kan de website te bezoeken. De beelden spreken voor zich.

niek deprest
LinkedIn-icon

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *