Het idee dat patronen en instructies via codes konden worden overgebracht, komt rechtstreeks uit het weven
Textiel en AI lijken op het eerste gezicht twee totaal verschillende werelden. Toch is textiel de stille moeder van kunstmatige intelligentie. «C’est intéressant de rappeler le lien historique entre le travail du tissu et l’informatique», waarmee Cécile Babiole, technologie- en datakunstenares, op haar blog verwijst naar de historische link tussen informatica en textiel.
Ook in de Parijse tentoonstelling Le Monde Selon l’IA, waar de historiek van AI en LLMs (large language modellen zoals Chat GPT-3) wordt onderzocht, verwijst men naar Ada Lovelace, Charles Babbage – en, minder bekend maar daarom niet minder belangrijk- naar Jaquard als uitvinder van het jacquard weefgetouw.
Van weefgetouw naar computer
Om de oorsprong van AI te schetsen, moeten we terug tot 800 na J.-C., naar de Arabische geleerde Al-Khwârizmî – van wiens naam het woord ‘algoritme’ komt. Hij wordt beschouwd als vader van de algebra omdat hij de basis legde voor het oplossen van vergelijkingen door vereenvoudiging, waarbij gebroken delen werden samengevoegd of negatieve termen aan beide zijden werden toegevoegd.
In de daaropvolgende eeuwen duiken de eerste mechanische rekenmachines op maar er is pas sprake van automatisering in de 19e eeuw, met de uitvinding van het Jacquard-weefgetouw dat gebruik maakte van geperforeerde kaarten, de zogenaamde ponskaarten, om complexe patronen machinaal te weven. Dit systeem inspireerde pioniers zoals Charles Babbage en Ada Lovelace, om de eerste concepten van de programmeerbare computer te ontwikkelden. Het idee dat patronen en instructies via codes konden worden overgebracht, komt dus rechtstreeks uit het weven.
“Je regrette sincèrement que l’influence du tissage sur la technologie informatique ait été partiellement effacée, dans le sens où les fils sont des ordinateurs ancestraux, qui existaient bien avant l’apparition de l’électricité.”, stelt Diane Cescutti. Met andere woorden: de draden en structuren van weefgetouwen vormen de oerbron van onze hedendaagse digitale systemen.
Van ponskaarten naar AI
In zekere zin zijn algoritmes niets anders dan digitale weefsels: structuren die informatie ordenen, verbinden en transformeren. Het weven van draden wordt zo een metafoor voor het weven van data. Het verklaart ook waarom AI en machine learning zo’n vruchtbare toepassing vinden in de textielsector zelf.
Digital Twins en innovatieve garens
Vandaag speelt AI een cruciale rol in de ontwikkeling van nieuwe textiele materialen. Via Digital Twins – digitale tweelingen die een virtuele kopie van een weefsel of product nabootsen – kunnen ontwerpers en ingenieurs experimenteren met patronen, structuren en eigenschappen zonder fysiek materiaal te verspillen. Dit versnelt innovatie en maakt het mogelijk om duurzame en hyper-performante stoffen te creëren.
Voorbeelden hiervan zijn slimme stoffen die reageren op warmte of beweging, of nieuwe vezelcomposieten die lichter, performanter, sterker en duurzamer zijn. Door simulaties en AI-gestuurde analyses kunnen deze innovaties sneller en efficiënter worden gerealiseerd.
Hoe Digital Twins de textielproductie optimaliseren
Gegevens van weefmachines, breiprocessen of materiaaltests worden verzameld via sensoren en simulatiehulpmiddelen. Deze gegevens voeden het digitale model, dat kan voorspellen hoe een stof zich zal gedragen—de rekbaarheid, duurzaamheid, drapering, of reactie op hitte en vocht.
In de literatuur wordt slechts zelden gewag gemaakt van Digital Twins in de textielindustrie. Ten onrechte, want de textielindustrie is een voorloper, ook in België.
Hier zijn slechts enkele voorbeelden:
- Tonickx creëert virtuele stoffen voor digital prototyping en voor consumer try-ons voor een ontwerp in productie gaat. Het bedrijf werd in 2021 genomineerd voor de Textirama Foundation award. U kunt de opname hieronder nog bekijken. Digital Twins zijn dus niet nieuw, maar ze kenden de laatste jaren een snelle evolutie door de razendsnelle toename van de rekenkracht en het verwerken van data, waardoor het trainen van de AI-modellen sneller en effectiever wordt.
- Vandewiele, gebaseerd in België, is marktleider in de ontwikkeling en fabricatie van hightech weefmachines, hoofzakelijk voor tapijt en technisch textiel. Dit bedrijf is een frontrunner in data en AI.
- Twinbru, a Belgian textile company, creates high-quality digital twins of textiles, enabling designers and brands to realistically visualize fabrics in 3D before physical production. NVIDIA is één van hun partners. NVIDA ontwikkelt krachtige grafische en AI-processoren die de motor vormen achter toepassingen als gaming, datacenters en kunstmatige intelligentie, en is daardoor cruciaal voor de digitale en technologische vooruitgang wereldwijd.
- Lectra, ovan origine een Frans bedrijf, levert AI-gestuurde software die helpt bij het optimaliseren van stofsnijprocessen en patronen voor automotive, fashion en meubelindustrie. Hierdoor wordt verspilling sterk teruggedrongen,…
Het verhaal van AI en textiel toont aan dat ambacht en technologie niet los van elkaar staan, maar elkaar versterken. Waar ooit de draden van het weefgetouw de eerste logische patronen vormden, daar weeft AI vandaag de dag de netwerken van onze toekomst. Textiel blijft dus, meer dan ooit, een bron van inspiratie en innovatie.
