Materiaalkeuze, weeftechniek en aanpassingen in het productieproces kunnen een aanzienlijk deel van het microplasticsprobleem in textiel oplossen. Met kennis en inzicht in hoe microplastic-emissies tot stand komen, moedigt de sector designers en consumenten aan om betere keuzes te maken. Daarnaast leren recente inzichten ons dat materiaalkeuze, weeftechniek, industrieel reinigen en wasmachines met speciale filters het afgeven van microplastics tijdens het gebruik aanzienlijk kunnen verminderen.
Synthetische materialen blijven de meest gebruikte in de textielindustrie. Elk jaar gaat zo’n half million ton aan synthetische vezels naar de textielindustrie. Ze zijn goedkoop, sterk, licht, rekbaar, waterafstotend,… Maar ze geven microplastics af in elke fase: tijdens de productie, doorheen de hele levenscyclus en later als afval. Microplastics zijn zeer kleine kunststofdeeltjes, tussen 5 mm en 1 nanometer die ontstaan door gebruik, slijtage en afval.
Tijdens het productieproces
Naar schatting ontstaat bijna de helft van alle microvezels (bron PEW.org) tijdens het productieproces – bij elke behandeling van synthetische materialen kunnen microplastic-emissies vrijkomen.
Dankzij recente studies van o.a. het Microfibreconsortium wordt werk gemaakt van kennisdeling en kan werk gemaakt worden van oplossingen.
De microplastics wasmachine
Textiel verliest continu vezels. Gewoon dragen is al genoeg, maar het is vooral in de wasmachine dat microplastics – via afvalwater – in de riolen of in de bodem terechtkomen. Omdat de wasmachine een afgesloten omgeving is, kunnen kleine inspanning tot grote resultaten leiden. Speciale filters vangen een groot deel van de microvezels op. Ze kunnen ook achteraf geïnstalleerd worden, maar ze zijn helaas nog niet standaard. Bij industrieel reinigen zijn filtratiesystemen al geen uitzondering meer. Ze houden meer dan 90% van de microvezels tegen dankzij:
- Centrifugaal scheiding
- Ultrafijne mechanische filters
- Lint- en microvezelafscheiders
- Chemische en membraanfiltratie (UF/RO)
Een design-uitdaging
Losvezelige stoffen zoals fleece (een klassiek voorbeeld) verliezen de meeste vezels. De huidige modetrend is één en al ‘fluffy’, met poezelige zachte jassen en lange losse vezels. De vraag is of esthetiek hier moet onderdoen voor duurzaamheid. Of design de oplossing kan bieden.
Blijkbaar wel. Shedding kan sterk verminderen door sterkere vezels te spinnen en strakkere weefsels te produceren. Het Microfibre Consortium, een groep die onderzoek doet naar microvezels en oplossingen aanreikt binnen de textielindustrie, heeft een portfolio met data over shedding van meer dan 600 verschillende stoffen.
Uit dit onderzoek blijkt dat goed ontwerp, met sterkere vezels ook voor fleece en pluizige weefsels de vezeluitstoot met 80–90% kan verminderen. Op voorwaarde – meestal – dat het een nabehandeling krijgt die het sterker maakt en beter beschermt tegen loslaten.
Ook buiten de mode
Hoewel vooral naar de mode wordt gekeken, mogen we ook technisch textiel en interieurtextiel niet te vergeten. Technisch textiel is een snel groeiende sector die wordt gebruikt in vele sectoren, waaronder medische beschermkledij, geotextiel, wegenbouw en landbouw.
Wat Europa wil doen
De EU begint het probleem serieus te benaderen.
- Verbod op opzettelijk toegevoegde microplastics
Sinds 2023 worden veel producten met toegevoegde microplastics via REACH beperkt. Bijvoorbeeld in tandpasta.
- Ecodesign for Sustainable Products Regulation (2024)
Dit kader laat de EU eisen opleggen aan producten (dus ook textiel) over duurzaamheid, levensduur en vezelverlies.
- Textielafval-regels (2025)
Nieuwe Europese regels moeten textielafval verminderen en de circulaire economie stimuleren. Het is de vervuiler die betaalt.
- Toekomstige maatregelen (in voorbereiding)
Er wordt gewerkt aan:
- wasmachinefilters
- productnormen voor vezelverlies
- uitgebreide producentenverantwoordelijkheid
Slot
Microplastics maken duidelijk dat textiel geen simpele sector meer is.
Het is tegelijk chemie, materiaaltechnologie, landbouw, interieur en mode.
De industrie zoekt oplossingen in eigen rangen.
De grote verschuiving die nu plaatsvindt in Europa is eigenlijk fundamenteel:
textiel wordt niet langer alleen gezien als een consumentenproduct — maar als een milieutechnisch product.
En misschien is dat wel de echte verandering:
niet “welke kleren kopen we?”, maar wat betekent een vezel nog in een circulaire economie?
